Το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας έχει πρόβλημα. Αυτό το παραδεχόμαστε. Το θέμα είναι, όμως, ποιο είναι αυτό το πρόβλημα; Γιατί άλλο πρόβλημα έχει ο λαός με το ασφαλιστικό και άλλο το σύστημα.
Το σύστημα θεωρεί ότι το πρόβλημα είναι ότι τα ασφαλιστικά ταμεία είναι άδεια και έτοιμα να καταρρεύσουν, ως συνέπεια της κακοδιαχείρισης, αλλά και της μικροπολιτική εξυπηρέτησης των συμφερόντων των συντεχνιών, όπως λένε. Αρα η μόνη λύση είναι να αυξηθούν οι εισφορές και τα όρια ηλικίας και να μειωθούν οι παροχές.
Ουσιαστικά, το πρόβλημα του ασφαλιστικού είναι ένα πρόβλημα διανομής του πλούτου που παράγουν οι εργαζόμενοι. Το σύστημα επιδιώκει να μεγαλώσει ακόμα περισσότερο το μέρος αυτού του πλούτου που καρπώνεται και να χρησιμοποιήσει προς όφελός του και για την αύξηση της κερδοφορίας του τα αποθεματικά των ταμείων, τα οποία δεν είναι τίποτε άλλο από πλούτος που έχει παραχθεί από τους εργαζόμενους.
Για το λαό, λοιπόν, το πρόβλημα του ασφαλιστικού συστήματος, αυτό που παραδεχόμαστε, είναι άλλο. Είναι ότι πληρώνει ένα σωρό λεφτά στα ταμεία για μια ζωή και οι παροχές του (σύνταξη, περίθαλψη) είναι από μικρές ως ελάχιστες.
Επειδή, βέβαια, το κεφάλαιο έχει την εξουσία, αυτό είναι που επιβάλλει τους όρους του παιχνιδιού. Και κραδαίνει το χαρτί των προβληματικών ταμείων, χρόνια τώρα, για να πετύχει κάθε φορά ακόμα πιο ευνοϊκή γι’ αυτό αναδιανομή του πλούτου.
Το νέο ασφαλιστικό είναι σε αυτήν την ίδια κατεύθυνση, όμως η σημαντική διαφορά είναι ότι έρχεται να πατήσει σε μια ήδη διαμορφωμένη αρνητική για τους εργαζόμενους κατάσταση, την οποία δημιούργησαν όλοι οι προηγούμενοι νόμοι και της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ.
Η ακόμα πιο σημαντική διαφορά είναι ότι πρόκειται για ένα νομοσχέδιο που φέρει τη σφραγίδα όχι μόνο της ΕΕ, όπως τα προηγούμενα, αλλά, πλέον, και του ΔΝΤ. Αποτελεί μέρος της σαρωτικής επίθεσης στα δικαιώματα των εργαζόμενων την οποία έχει εξαπολύσει η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ κατ’ εντολή της ΕΕ και του ΔΝΤ.
Τρία είναι τα βασικά ερωτήματα που απαντά κάθε ασφαλιστικό σύστημα, κάθε επιμέρους ρύθμιση ή νομοσχέδιο: πόσα θα πληρώνει ο εργαζόμενος, για πόσον καιρό και πόση σύνταξη και περίθαλψη θα έχει. Αν εξαιρέσει κανείς το πρώτο (δεν προβλέπεται αύξηση των εισφορών), στα άλλα δύο το νέο ασφαλιστικό απαντά σε βάρος των εργαζόμενων και των συνταξιούχων, με ακόμα πιο βάρβαρο τρόπο απ’ ό,τι έκαναν τα προηγούμενα, δεδομένου και του γενικότερου πλαισίου μέσα στο οποίο προωθείται.
Για πόσο καιρό θα πληρώνουμε – Οι αυξήσεις στα όρια ηλικίας
Το 2008, όταν ψηφίστηκε ο νόμος Πετραλιά, το ΠΑΣΟΚ έλεγε ότι όταν γίνει κυβέρνηση θα τον καταργήσει. Σήμερα, όχι μόνο δεν τον καταργεί, αλλά πατάει πάνω σε αυτόν για να αυξήσει ακόμα περισσότερο τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης.
Το γενικό όριο ηλικίας παραμένει στα 65 χρόνια ή στα 35 ή 37 χρόνια δουλειάς ανεξάρτητα από την ηλικία. Από του χρόνου, όμως, αρχίζουν οι σταδιακές αυξήσεις των ορίων ηλικίας που προέβλεπε ο νόμος Πετραλιά και που είναι από τα 58 στα 60 χρόνια για τους ασφαλισμένους μετά το 1983 και από τα 50 στα 55 χρόνια για τις μητέρες ανήλικων παιδιών. Ταυτόχρονα θα αρχίσει η περίφημη εξίσωση των ορίων συνταξιοδότησης για τις ασφαλισμένες στο Δημόσιο, που θα βγαίνουν στη σύνταξη στα 60 (μειωμένη σύνταξη) ή στα 65 (πλήρης σύνταξη).
Οι διατάξεις του νόμου Πετραλιά επεκτείνονται στους πολιτικούς υπαλλήλους του Δημοσίου, των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμίδας.
Οι σταδιακές αυτές αυξήσεις στα όρια, που έχουν ως στόχο το ενιαίο όριο ηλικίας των 65 ετών, προβλέπεται να ολοκληρωθούν ως το 2018. Ωστόσο η τρόικα ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ πιέζει να επισπευσθούν και να ολοκληρωθούν το 2015.
Επιπλέον, προβλέπονται ρυθμίσεις που προσφέρουν κίνητρα για την παραμονή στην εργασία ακόμα και μετά τη συμπλήρωση του συντάξιμου χρόνου. Η μέγιστη σύνταξη θα επιτυγχάνεται, έτσι, στα 40 χρόνια δουλειάς (σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα), κάτι που είναι, φυσικά, πολύ πιθανό να αναγκαστούν να επιλέξουν χιλιάδες εργαζόμενοι, με βάση τις συντάξεις που είναι ήδη χαμηλές, που ήδη μειώθηκαν με τις περικοπές των δώρων και που σχεδιάζεται να μειωθούν κι άλλο.
Μάλιστα η τρόικα τραβάει το σκοινί ακόμα περισσότερο ζητώντας την πλήρη σύνταξη (όχι την ανώτερη) να δίνεται στα 40 χρόνια και όχι στα 37.
Οι συνέπειες των ρυθμίσεων είναι φανερές και ισοπεδωτικές. Το δρόμο τον έδειξαν ήδη οι προηγούμενοι αντιασφαλιστικοί νόμοι (Σιούφα, Ρέππα, Πετραλιά) και τώρα δίνεται ακόμα ένα χτύπημα. Με δεδομένη την κρίση και την εκτίναξη της ανεργίας που αναμένεται, η σύνταξη φαίνεται άπιαστο όνειρο για τους εργαζόμενους. Γιατί το ερώτημα δεν είναι αν θα αντέξουν να δουλεύουν τόσα χρόνια, είναι αν θα έχουν δουλειά για τόσα χρόνια μέσα σε αυτές τις συνθήκες.
Παράλληλα, η κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων –και μάλιστα αναδρομικά για τους ασφαλισμένους από το ’83 και μετά- είναι ένα μέτρο που θίγει κατά κύριο λόγο τις γυναίκες και με θράσος περικλείεται από έναν μανδύα δήθεν κοινωνικής δικαιοσύνης, αυτόν της εξίσωσης των ορίων ηλικίας με τους άντρες.
Το κερασάκι στην τούρτα είναι ο καθορισμός της σύνταξης με βάση το προσδόκιμο ζωής, που θα ξεκινήσει από το 2020. Θυμίζει ένα παλιό αστείο που ακουγόταν στις παρέες, που στην ευχή «μακάρι να ζούσαμε 200 χρόνια» η απάντηση ήταν «μπα, θα μας βάζανε να δουλεύουμε ως τα 180»! Πικρό χιούμορ, που δείχνει όμως τις πραγματικές προθέσεις των αρπακτικών του κεφαλαίου.
Πόσα θα παίρνουμε – Οι μειώσεις στις συντάξεις
Οι συνταξιούχοι έχουν ήδη δεχτεί το πρώτο χτύπημα με τις δραστικές περικοπές στα δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα και το επίδομα άδειας. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι αρκετό. Από χρόνια το σύστημα προσπαθεί να μειώσει δραστικά τις συντάξεις με αλλαγές στον τρόπο του υπολογισμού τους.
Δυο πράγματα παίζουν ρόλο στον υπολογισμό της σύνταξης: Η βάση του υπολογισμού και το ποσοστό αναπλήρωσης. Ορίζεται, δηλαδή ένα ποσό, με βάση τις αποδοχές του εργαζόμενου (βάση υπολογισμού) και η σύνταξη προκύπτει ως ένα ποσοστό του ποσού αυτού (ποσοστό αναπλήρωσης).
Κάποτε η βάση υπολογισμού ήταν ο μέσος όρος των αποδοχών των 5 τελευταίων χρόνων δουλειάς (οπότε ήταν και μεγαλύτερες) και το ποσοστό αναπλήρωσης ήταν στο 80%, ή και παραπάνω. Σήμερα, το ΠΑΣΟΚ εισηγείται να λαμβάνεται ως βάση υπολογισμού ο μέσος όρος του συνόλου των χρόνων δουλειάς (ένα πολύ μικρότερο ποσό δηλαδή) και να μειωθεί το ποσοστό αναπλήρωσης στο 70%! Και μάλιστα αυτό το ποσοστό να ισχύσει άμεσα και για όλους τους ασφαλισμένους! (Ενώ η νέα βάση υπολογισμού σχεδιάζεται να ισχύσει από το 2018).
Το 2018, επίσης, θεσπίζεται η βασική σύνταξη των 360 ευρώ για όλους. Με τις ρυθμίσεις αυτές το υπουργείο Εργασίας εκτιμά μειώσεις στις συντάξεις κατά 7%, ενώ τα συνδικάτα ανεβάζουν το νούμερο αυτό στο 25%.
Πάντως υπάρχουν και άλλες, παράπλευρες ρυθμίσεις που μειώνουν τη σύνταξη. Ο νόμος Πετραλιά έκοβε τις επικουρικές συντάξεις ως και το 20% των συντάξιμων αποδοχών. Ο Λοβέρδος εισηγείται να κατέβει ακόμα περισσότερο αυτό το ποσοστό, αν τα ταμεία έχουν αναλογιστικά προβλήματα (από αυτά που πάντα έχουν, δηλαδή!)
Επιπλέον, όσο κι αν φαίνεται λογικό ένας συνταξιούχος να μην πληρώνει ασφαλιστικές εισφορές για τη σύνταξή του, το ΠΑΣΟΚ έχει άλλη άποψη! Επιβάλλεται ειδική εισφορά στους συνταξιούχους που παίρνουν πάνω από 1400 ευρώ, από 3% ως 9%! Πρόκειται για το νέο ΛΑΦΚΑ, στον οποίο τόσα και τόσα είχε σύρει το ΠΑΣΟΚ όταν ήταν στην αντιπολίτευση!
Οπως αναμενόταν, θα μειωθούν αυτοί που δικαιούνται το ΕΚΑΣ (Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Συνταξιούχων), ενώ περιορισμοί θα μπουν και στους 200.000 συνταξιούχους που αναγκάζονται να εργάζονται για να ζήσουν.
Βαρέα – Αναπηρικές – Ενοποιήσεις ταμείων
Η λίστα των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων είναι στο στόχαστρο του συστήματος χρόνια τώρα. Το νέο ασφαλιστικό γενικόλογα αναφέρει ότι η λίστα θα επανεξεταστεί και θα αναπροσαρμοστεί. Το ίδιο θα γίνει και με τις αναπηρικές συντάξεις, τα κριτήρια και τον τρόπο χορήγησής τους. Είναι προφανές ότι ο στόχος είναι να μειωθούν και τα επαγγέλματα που χαρακτηρίζονται ως βαρέα και ανθυγιεινά, αλλά και οι αναπηρικές συντάξεις. Και πάλι εδώ, με το μανδύα της κοινωνικής δικαιοσύνης απέναντι σε ένα πελατειακό και ρουσφετολογικό σύστημα (που κάθε άλλο παρά θα πάψει να υπάρχει) επιχειρείται η πλήρης υποταγή των εργαζόμενων στις ορέξεις του κεφαλαίου. Στην ίδια λογική, καταργούνται και οι συντάξεις στις άγαμες ή διαζευγμένες θυγατέρες.
Τέλος, από το 2018 τα ασφαλιστικά ταμεία θα ενοποιηθούν σε τρία, ένα για μισθωτούς, ένα για αγρότες και ένα για αυτοαπασχολούμενους (εξαιρούνται δημοσιογράφοι, γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί και εργαζόμενοι στην τράπεζα της Ελλάδος). Είναι φανερό ότι με την ενοποίηση επιχειρείται εξίσωση των δικαιωμάτων των διαφόρων κλάδων, αλλά προς τα κάτω, φυσικά. Ενώ δεν πρέπει να παραγνωρίζεται και η σημαντική και πολύ πιθανή συνέπεια των απολύσεων σε εργαζόμενους των ταμείων, ως αποτέλεσμα των ενοποιήσεων και στη βάση της γενικότερης μείωσης του κόστους της λειτουργίας του δημοσίου.
