Σάββατο, 25 Σεπτεμβρίου 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ: Ένα κλείσιμο επιχείρησης που τα έχει όλα

Η απόφαση του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη να κλείσει την εταιρεία «Ελληνικά Γράμματα» (με 54 χρόνια παρουσίας στον εκδοτικό χώρο) είναι μια κίνηση που τάραξε και θα ταράζει το χώρο των εκδόσεων και των εργαζομένων στις εκδόσεις.
Τα «πάντα» μπορεί να βρει κανείς στην απόφαση αυτή: Εργαζόμενους που «υπενοικιάζονται εσωτερικά» ανάμεσα στις θυγατρικές του οργανισμού και οι οποίοι ως «δανεικοί» (αφού οι συμβάσεις γίνονται με την «ενοικιάστρια εταιρεία») δεν μπορούν να διεκδικήσουν τίποτε εφόσον απολυθούν, «μη αναγνώριση σωματείου» από μεριάς της εργοδοσίας, αιφνιδιαστικές και εκβιαστικές «διαβουλεύσεις», εργασιακή ομηρία κάτω από τη βάρβαρη απειλή της απόλυσης και των «εκκαθαρίσεων» κ.λπ.
Αλλά ταυτόχρονα καταγράφονται και τα αδιέξοδα με τα οποία έρχονται αντιμέτωποι οι εργαζόμενοι και οι αγώνες τους μέσα στον καταθλιπτικό ταξικό συσχετισμό που διαμορφώνεται, σε συνδυασμό με την ανυπαρξία πραγματικά αριστερής απάντησης γενικότερα στο εργατικό, συνδικαλιστικό κίνημα:
Η αναγκαστική αποδοχή από τους εργαζόμενους της «επιτροπής διαβούλευσης» που προβλέπει ο νόμος 1387/83 περί ομαδικών απολύσεων, η έκφραση από εργαζόμενους της βούλησης να υπάρξουν ακόμα και παγώματα ή περικοπές μισθών προκειμένου να διασωθούν οι θέσεις εργασίας (όπως μας είπε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ένας άλλος εργαζόμενος) δεν είναι μια εκδήλωση «θεληματική» και συμφιλιωτική απλώς. Κάθε άλλο. Αποτελεί προϊόν ενός βάρβαρου εκβιασμού. Αντανακλά όλα τα παραπάνω αδιέξοδα και –πολύ φοβόμαστε- θα δοκιμαστεί άγρια. Γιατί ο ΔΟΛ, κομμάτι της πιο επιθετικής μερίδας του ελληνικού κεφαλαίου και ταυτόχρονα «συμβουλάτορας» και «διαμορφωτής» πολιτικής για την αστική τάξη, δεν είναι ένα «τυχαίο αφεντικό».
Έχει βέβαια τη σημασία του αν η κίνηση αυτή αποσκοπεί σε μια συνολική μεταφορά ενεργητικού και πλούτου σε άλλους τομείς (η περίπτωση του μεγαλομετόχου του ΔΟΛ που αγόρασε μεγάλο μερίδιο ξένης τράπεζας είναι ίσως χαρακτηριστική). Ή πάλι αν πρόκειται για μια εσωτερική αναδίπλωση στο εκδοτικό κομμάτι που αφορά μόνο την εκπαίδευση (ειδικά τώρα που κυοφορούνται ανατροπές, ειδικά στην τριτοβάθμια). Παλιά αμαρτία για την ακόρεστη δίψα για… πολιτισμό του ΔΟΛ αποτέλεσαν, εξάλλου, και οι περίφημες ηλεκτρονικές σχολικές βιβλιοθήκες. Σε μια εποχή μάλιστα που οι του Goggle (συνεργάτες του in.gr) μιλάνε ανοιχτά για ταχύτητες… δύο ταχυτήτων του διαδικτύου, όπου, αν κάποιος θέλει να έχει πρόσβαση στις πλέον γρήγορες, θα πρέπει να πληρώνει αδρά. Πολλά, εκτός των άλλων, «ευυπόληπτα» πανεπιστημιακά ιδρύματα του εξωτερικού έχουν μετατρέψει τα αρχεία τους σε προσοδοφόρους προορισμούς.
Ή, τέλος πάντων, την ίδια αξία έχει αν οι πραγματικές προθέσεις της εργοδοσίας βρίσκονται κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά. Πολλά «κανόνια» επώνυμων εκδοτικών οίκων είναι πιθανόν να… ακουστούν, φέρνοντας ευρύτερες ανακατατάξεις στο χώρο των εκδόσεων και του Τύπου. Μπορεί -από την άλλη- προς το παρόν να… φαγώνονται οι υπενοικιαζόμενοι εργαζόμενοι ή αυτοί που εργάζονται στην παραγωγή ή στις πωλήσεις, αλλά έρχεται και η σειρά των δημοσιογράφων και τεχνικών (δεν εννοούμε προφανώς τα γνωστά ονόματα-στηρίγματα του συστήματος).
Το κλείσιμο των «Ε.Γ.» αποτελεί ένα ηχηρό σάλπισμα εκκαθάρισης με μεγάλο γενικό και ειδικό βάρος λόγω της στρατηγικής θέσης του ΔΟΛ στο χώρο των εκδόσεων, του Τύπου και των ηλεκτρονικών ΜΜΕ.
Γεγονός για τους εργαζόμενους είναι ότι έτσι ή αλλιώς καλούνται να υποστούν την «υπέρτατη θυσία» προκειμένου το κεφάλαιο να διαφυλάξει (και, γιατί όχι, να διευρύνει) την κερδοφορία του με τον οποιονδήποτε τρόπο. Εξάλλου, παρόμοιες εξελίξεις και πρακτικές είναι «εδραιωμένες» καιρό τώρα και πέραν του χώρου των εκδόσεων. Τις εσωτερικές υπενοικιάσεις εργαζομένων τις εφαρμόζει κατά κόρον -για παράδειγμα- ο όμιλος της Vivartia. Πολύ περισσότερο αφού στο χώρο των εκδόσεων για αρκετό διάστημα το Σωματείο Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου και τα επιμέρους εργασιακά σωματεία έχουν ενοχλήσει επανειλημμένα αντιδραστικούς και «προοδευτικούς» εργοδότες, αποσπώντας ακόμα και ανακλήσεις απολύσεων.
Ο δρόμος, όχι μόνο για τους εργαζόμενους στα «E.Γ.», όχι μόνο για τους εργαζόμενους στο χώρο αλλά για όλη την εργατική τάξη, θα είναι, απ' ό,τι φαίνεται, μακρύς. Η έκφραση της αλληλεγγύης όλων των εργαζομένων στα «Ε.Γ.» αποτελεί μια ζωτικά αναγκαία και απαραίτητη προϋπόθεση για τη στήριξη και διεύρυνση του αγώνα αυτού.
Η συνέντευξη πάρθηκε στο βιβλιοπωλείο που είναι σημείο πώλησης και διακίνησης των «Ε.Γ.» στη Θεσσαλονίκη (Μοναστηρίου 183), και αφού είχε προηγηθεί συνάντηση με τους εργαζόμενους στην κινητοποίηση της προηγούμενης μέρας (15/9) έξω από τα γραφεία του «Βήματος» στη Θεσσαλονίκη. Στο βιβλιοπωλείο-αποθήκη οι εργαζόμενοι παραμένουν σε ένα ιδιόμορφο καθεστώς ομηρίας και επιμονής, αφού και η εταιρεία προς το παρόν τούς ζήτησε να βρίσκονται στις θέσεις τους(!) ακόμα και οι εξωτερικοί πωλητές και διακινητές και να διακινούν το «προϊόν» μόνο από τα σημεία που ανήκουν στις εκδόσεις.
Σε ένα μόνο θα… διαφωνήσουμε με τους εργαζόμενους των «Ε.Γ.». Οταν κριτικάρουν τον ΔΟΛ για ψεύτικη επίκληση του «πολιτισμού». Μα πρόκειται για πολιτισμό! Μόνο που πρόκειται για τον «πολιτισμό» μιας τάξης και μιας κοινωνίας που βασίζεται στον εκμηδενισμό των δικαιωμάτων και των εργασιακών οντοτήτων. Για να αναδυθεί ο πολιτισμός της εργασίας, ο πραγματικός πολιτισμός της εργαζόμενης πλειοψηφίας, θα απαιτηθούν αγώνες και αντιστάσεις. Δοκιμασίες απαραίτητες στις οποίες θα εξαναγκαστούν να μπουν από την ίδια την πραγματικότητα οι εργαζόμενοι καθώς θα αποκαλύπτονται όλο και περισσότερο οι πραγματικές προθέσεις της εργοδοτικής «διαβούλευσης» και των αιφνιδιαστικών αλλά τελικά σχεδιασμένων ενεργειών της.
Κι ίσως έτσι αποδειχτεί πως τελικά ο δρόμος δεν είναι και τόσο μακρύς όσο σήμερα, καταθλιπτικά, δείχνει.
Δ.Μ.

Η συνέντευξη

Π.Σ.: Το «κλείσιμο» των «ελληνικών γραμμάτων» ήταν ένα πολύ παράξενο κλείσιμο μιας επιχείρησης. Θέλετε να μας πείτε κάτι πάνω σ' αυτό;
Εργαζόμενος: Ηταν κεραυνός εν αιθρία για όλους τους εργαζόμενους στην εταιρεία. Το ΔΣ αποφάσισε να κλείσει την εταιρεία. Είχαμε μια ένδειξη όταν πριν κανένα μήνα περίπου, μέσα στο καλοκαίρι, για λίγο σταμάτησαν τους εργαζόμενους που απασχολούνταν στο εκδοτικό τμήμα. Επειδή είμαι παλιός στην εταιρεία –ένα χρόνο- αλλά πολύ παλιός στο χώρο -29 χρόνια- για να με πάρουν από άλλη εταιρεία του χώρου με πλήρωσαν περισσότερο, άρα και αυτό ήταν μια ένδειξη ότι αυτή η εταιρεία είχε βάλει στόχους μεγαλύτερους από αυτούς που είχε. Τη συνάδελφο που μίλησε πριν από λίγο τής έκαναν πρόσληψη πριν από ενάμιση μήνα από θυγατρική του ομίλου, δουλεύει όμως για τα « Ε.Γ.». Αυτό είναι ένα άλλο κομμάτι, σαφώς πρέπει να το καταγγείλουμε για τον τρόπο που γίνεται (σ.σ.: εννοεί τις εσωτερικές υπενοικιάσεις εργαζομένων), αλλά άλλο το ένα και άλλο το άλλο. Κάτι τέτοιο δείχνει ότι ήθελαν προσωπικό, όπως η κυρία …., αποκλειστικής απασχόλησης στα « Ε.Γ.». Είχανε επαγγελματικά, κεντρικά ραντεβού με υποψήφιους πωλητές, που σημαίνει ότι σχεδίαζαν μεγαλύτερη ανάπτυξη των δραστηριοτήτων. Για να μην πούμε για τα πάνω από εντυπωσιακά στοιχεία πωλήσεων της εταιρείας τούς τελευταίους μήνες…
Έχω χαρακτηριστικά στοιχεία τα οποία δείχνουν την πορεία της εταιρείας, τα οποία δεν νομίζω ότι δικαιώνουν το Διοικητικό «μας» Συμβούλιο. Το 2006, όταν ήμασταν ακόμη με τον παλιό ιδιοκτήτη, τον Παπαχριστοφίλου, οι ζημιές ήταν 664.000 ευρώ. Το 2007, οπότε αναλαμβάνει ο ΔΟΛ αποκλειστικά το μέλλον αυτής της εταιρείας, με τις επενδύσεις που έκανε στο χώρο του βιβλίου (του «πολιτισμού» όπως ακούγεται και λέγεται από τη μεριά της εργοδοσίας) οι ζημιές εκτοξεύονται σε 4.291.000 ευρώ. Το 2008 προσπαθεί το προσωπικό, η διεύθυνση, οι εργαζόμενοι, και οι ζημιές πάνε περίπου στη μέση, 2.313.000 ευρώ, το 2009 είναι 672.000 και ο στόχος πήγαινε να υλοποιηθεί για το έτος το οποίο «τρέχει» - οι ζημιές προϋπολογίζονταν στις 700.000 αλλά φαινόταν πως τελικά θα πήγαιναν στο μηδέν, ώστε το 2011 να ξεκινούσε μια καινούργια πορεία των «Ελληνικών Γραμμάτων» τα οποία έτσι και αλλιώς κανένας δεν αμφιβάλλει πως καταλαμβάνουν την πέμπτη θέση στον εκδοτικό χώρο από τους 888 εκδότες που έχουμε στην πατρίδα μας. Πριν από μας, Πατάκης, Σαββάλας, στην τέταρτη θέση Ψυχογιός, στην πέμπτη θέση είναι τα « Ε.Γ.».
Π.Σ.: Ποια ήταν τα «επιχειρήματα» της εργοδοσίας για το κλείσιμο;
Εργαζόμενος: Είναι στα στοιχεία στο χαρτί που σας έχουμε δώσει, γιατί στοιχεία θα ζητήσουμε, καθώς συμμετέχω και σαν μέλος στην επιτροπή διαβούλευσης. Θα ζητήσουμε από την εταιρεία ποια είναι τα στοιχεία τα οποία την ανάγκασαν να κάνει αυτήν την ενέργεια.
Π.Σ.: Ένα στοιχείο το οποίο άκουσα χθες στις κινητοποιήσεις είναι ότι ένας μεγαλομέτοχος του ΔΟΛ, ταυτόχρονα σχεδόν με την ανακοίνωση για το κλείσιμο, αγόρασε ένα μεγάλο μερίδιο τράπεζας του εξωτερικού.
Εργαζόμενος: Δεν μπορούμε να πούμε ότι έχει γίνει. Το ακούσαμε κι εμείς όπως κι εσείς.
Π.Σ.: Είναι κάτι ένα στοιχείο που οφείλει κανείς να το βλέπει παράλληλα…
Εργαζόμενος: Εγώ λέω ότι, όσον αφορά τέτοια στοιχεία, η συνηθισμένη διαδικασία που ακολουθεί μια εταιρεία είναι όταν δεν πηγαίνει καλά να πτωχεύει. Εδώ δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Με το φτωχό μου το μυαλό μπορώ να πω ότι η εταιρεία δεν είχε τρόπο να αποδείξει πως τα στοιχεία που μας έδωσε, εμπορικά, επιχειρηματικά, βρίσκονταν προς αυτή την κατεύθυνση. Άρα δεν μπορούσε η πτώχευση να περάσει ως «μη δόλια» πτώχευση. Δεν απαγορεύεται βέβαια από το νόμο να κλείνει ένας ιδιώτης, ένας επιχειρηματίας την επιχείρησή του. «Έτσι μ' αρέσει και την κλείνω», αλλά επιχειρηματικά δεν νομίζουμε ότι η συγκεκριμένη εταιρεία ήταν σ' αυτό το δρόμο.
Π.Σ.: Το σωματείο μπροστά σ' αυτό το φάσμα, της ανεργίας και των απολύσεων, τι έχει κάνει, τι σκέφτεται να κάνει; Πώς σκέφτεται να κινηθεί από δω και πέρα; Καταρχάς πόσους απασχολούν τα «Ε.Γ.»;
Εργαζόμενος: Αν προσθέσουμε στους «καθαρούς» εργαζόμενους στα «Ε.Γ.» και κάποιους συνάδελφους από τον ΔΟΛ, ο αριθμός ξεπερνάει τους 100.
Π.Σ. Τι σκέφτεται το σωματείο, χθες είχατε μια κινητοποίηση στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη…
Εργαζόμενος: Το σωματείο στην πρώτη συνάντηση που επιχείρησε να κάνει με τη διοίκηση των «Ε.Γ.» πήρε την απάντηση ότι «δεν σε θεωρούμε νόμιμο εκπρόσωπο των εργαζομένων» και γι' αυτό το λόγο καλούσε τη διοίκηση του σωματείου μας να κάνουμε Γενική Συνέλευση των εργαζομένων και να εκλέξουμε την πενταμελή «επιτροπή διαβούλευσης». Κάτι άλλο δεν έχει γίνει μέχρι τώρα και το μοναδικό που κάναμε πριν από λίγο είναι η επιστολή που στείλαμε στα κόμματα και στην υφυπουργό Εργασίας.
Π.Σ.: Δεν υπάρχει κάποιο πρόγραμμα κινητοποιήσεων;
Εργαζόμενος: Είναι υπό διαμόρφωση, εκτός από μία κινητοποίηση που θα γίνει στο τέλος του μήνα, στις 29. Αλλά είναι με τη «διεθνή μέρα» κ.λπ.
Π.Σ.: Ο υπόλοιπος κλάδος στο χώρο του βιβλίου-χάρτου τι στάση κρατάει;
Εργαζόμενος: Νομίζω ότι είναι συγκινητική η διάθεση των συναδέλφων έμπρακτα να μας στηρίξουν.
Π.Σ.: Πολύ περισσότερο αφού ξέρουμε πως ετοιμάζονται μεγάλα «κανόνια» στο χώρο του βιβλίού, π.χ. «Κέδρος», και θα 'ναι και άλλοι…
Εργαζόμενος: Ακούγονται πολλά, αλλά δεν θα 'θελα να μπω σε μια τέτοια κουβέντα, γιατί πολλές φορές πράγματα λέγονται για να «ακούγονται» γιατί έχουν κάποιους στόχους, και μπορώ να πω, π.χ., ότι ο Καστανιώτης, αξιοποιώντας στοιχεία, εκμεταλλευόμενος τη συγκεκριμένη κατάσταση, ανακοίνωσε στους συναδέλφους ότι τα επόμενα δύο χρόνια δεν συζητά αυξήσεις με τίποτα. «Αν θέλετε, δουλέψτε περισσότερο να πάρετε περισσότερα μπόνους». Το τι ακούγεται... αλλά δεν θα 'θελα να μπω σε μια τέτοια κουβέντα. Ξέρω, π.χ. για τους συναδέλφους μας του ΔΟΛ ότι δεν πληρώνονται σαββατοκύριακα. Οι συνάδελφοί μας οι οποίοι δουλεύουνε σε μας, στα «Ε.Γ.», τους έχει ανακοινωθεί ότι θα φύγουν πρώτοι, αλλά μόνο προφορικά, δεν προχωρούν σε γραπτό κείμενο για να μπορώ να πω κάτι.
Π.Σ.: Τελικά τι ζητά, τι παλεύει το σωματείο; Ποια είναι τα αιτήματά του;
Εργαζόμενος: Υπάρχει ομόφωνη απόφαση που εξουσιοδότησε εμάς ως μέλη της «επιτροπής διαβούλευσης». Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα άλλο παρά να σεβαστούμε την απόφαση των συναδέλφων μας, στην πρώτη συνάντηση να ζητήσουμε από την εταιρεία να διατηρήσει όλους τους εργαζόμενους στις θέσεις εργασίας τους.
Π.Σ.: Και να λειτουργήσει και η εταιρεία…
Εργαζόμενος: Βέβαια.