Πέμπτη, 23 Δεκεμβρίου 2010

Σύνοδος χωρίς… συνοδούς

Ως η κρισιμότερη σύνοδος απαρχής της ΕΕ χαρακτηρίστηκε η σύνοδος των αρχηγών κρατών της ΕΕ που ξεκίνησε την Πέμπτη 16.12.10, η οποία εξελίσσεται όσο γράφονται αυτές οι γραμμές. (Και είναι αλήθεια πως τις ειδήσεις από την ΕΕ δεν τις προλαβαίνουμε το τελευταίο διάστημα).
Η λέξη «σύνοδος» είναι βέβαια μια σύνθετη λέξη που περιέχει τις λέξεις «οδός» και «συν», όμως δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι οι ηγέτες των χωρών της ΕΕ βαδίζουν την ίδια οδό. Ακόμη και αν οι αντιθέσεις αυτές μπορούν εύκολα να κρυφτούν πίσω από τη στάση της Γερμανίας -και χωρίς να υποτιμάται καθόλου ο κυριαρχικός ρόλος της στο σημερινό ζήτημα που αντιμετωπίζει η ΕΕ-, οι αντιθέσεις αυτές είναι πολυεπίπεδες και συνιστούν, παρά τις αναγκαστικές πολώσεις ισχύος και τις όποιες συμμαχίες, έναν πόλεμο όλων εναντίων όλων.
Στην πραγματικότητα μέσα στην ΕΕ μεταφέρεται αυτός ο πόλεμος «όλων εναντίων όλων» που διεξάγεται σε όλα τα πεδία και τα επίπεδα των ενδοϊμπεριαλιστικών σχέσεων.

Η πίεση που δέχεται η Ευρωζώνη

Έχουμε κατ` επανάληψη αναφερθεί στον ανταγωνισμό κεφαλαίων, επιτοκίων και νομισμάτων που διέπει σήμερα όλο τον ιμπεριαλιστικό κόσμο, που βέβαια εκφράζεται και μέσα από τον ανταγωνισμό Αμερικάνων και Ευρωπαίων κατεξοχήν.
Το οικονομικό επιτελείο των Αμερικάνων πιέζει τους Ευρωπαίους σε δύο επίπεδα. Να καταναλωθούν τα γερμανικά -κατά βάση- εμπορικά πλεονάσματα και να ανοίξουν οι αγορές στα φτηνά (λόγω του «φτηνού» δολαρίου) αμερικάνικα εμπορεύματα. Να συνεχίσουν να δρουν χωρίς ελέγχους οι κερδοσκοπικοί και χρηματοπιστωτικοί όμιλοι των αμερικάνικων και αγγλοσαξονικών συμφερόντων, ειδικά τώρα που οι τεράστιες ενέσεις στήριξης επιτρέπουν στις διοικήσεις τους να μιλούν για νέα φάση κερδοφορίας. Βέβαια πίσω από τις οικονομικές αυτές επιδιώξεις βρίσκονται και οι γενικότερες γεωπολιτικές ταχτικές και στρατηγικές που συμπλέουν με αυτές.
Θα ήταν βέβαια λογικό η Ευρωζώνη απέναντι σε αυτή την πίεση να οχυρωθεί κατάλληλα. Και φαίνεται πως η λύση ενός ομολογιακού δανείου μεγάλης κλίμακας που θα καλύπτει οικονομικές δραστηριότητες σε έργα υποδομών αλλά και η έκδοση ενισχυμένων ευρωομολόγων (πρόταση Γιούνγκερ) θα ήταν μια ενδεδειγμένη «συστημική» απάντηση στην πίεση. Όμως κολλάει στη γερμανική άρνηση.
Η άρνηση όμως των Γερμανών (που δεν εκφράζει μια ενιαία θέληση ακόμα και μέσα στη γερμανική αστική τάξη) βασίζεται στην ανάγκη ακόμα μεγαλύτερης εθνικής συσπείρωσης μέσα στην ΕΕ. Τάση βέβαια που… αποσυγκροτεί την όποια συνοχή της  τελευταίας.

Ποιες κατευθύνσεις συγκρούονται

Στη βάση αυτής της εθνικής «συσπείρωσης» των κυρίαρχων ιμπεριαλιστικών κρατών μέσα στην ΕΕ (των Γερμανών αλλά και των Γάλλων) έχουν συνταχθεί και άλλες χώρες όπως η Ολλανδία και η Σουηδία. Διαμορφώνεται αρχικά μια κατεύθυνση που οδηγεί στην οικονομική ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για να μεγαλώσει την ακτίνα της χρηματοπιστωτικής… σκούπας που σήμερα σαρώνει τα αζήτητα ομόλογα των λεγόμενων «υπερχρεωμένων χωρών». Μέχρις εκεί όμως προς το παρόν.
Ρεκόρ μάλιστα πενταμήνου σημείωσαν οι τελευταίες αγορές ομολόγων ενώ πολύ πρόσφατα αποφασίστηκε ένας γενναίος διπλασιασμός των κεφαλαίων της Κεντρικής Ευρωπαϊκής Τράπεζας 10,76 δισ. ευρώ (που ενδέχεται να αυξηθεί και άλλο) για να ενισχύσουν την επιχείρηση «σκούπα» ομολόγων. Πρόκειται για την πρώτη διευρυμένη επέκταση κεφαλαίων που γίνεται την τελευταία δωδεκαετία δηλαδή από τότε που υπάρχει η ευρωζώνη τελικά!
Οι αντίπαλοι αυτής της κατεύθυνσης (βασικά οι θιασώτες του «ενωσιακού» μηχανισμού, όπως ο Γιούνγκερ, και οι υπόλοιπες χώρες) υποστηρίζουν πως η οικονομική αυτή τακτική θα μετατρέψει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε μια μεγάλη Lehman Brothers αφού θα συγκεντρώσει αμφίβολης αξίας και τελικά «τοξικά» κρατικά ομόλογα.
Το άλλο μεγάλο διακύβευμα αφορά τον περίφημο μηχανισμό στήριξης. Πρόκειται για το σημείο εκείνο που ουσιαστικά και τυπικά αναθεωρεί τη συμφωνία της Λισαβόνας με την οποία πορεύτηκε μέχρι σήμερα η Ευρωζώνη.
Η πρόταση Μέρκελ περιλαμβάνει 7 σημεία που ουσιαστικά συμπυκνώνονται σε ένα, την περίφημη συμμετοχή των ιδιωτών στο μηχανισμό στήριξης. Μάλιστα στα 7 σημεία περιλαμβάνεται και η θέσπιση μετά το 2013 μόνιμης ρήτρας για τη συμμετοχή ιδιωτών και ξένων κυβερνήσεων (εκτός της ΕΕ) στο μηχανισμό αυτό!
Όπως έχουμε ξαναγράψει, με την πρόταση αυτή η Μέρκελ επιδιώκει δύο στόχους: Τη συμμετοχή των κερδοσκοπικών κεφαλαίων και των τραπεζών στη «ζημιά», αφού η ΕΚΤ δεν μπορεί να κινηθεί όπως μια τράπεζα ενιαίου εθνικού κράτους και το γερμανικό οικονομικό επιτελείο δεν είναι διατεθειμένο να δανείζεται με όρους αγοράς κεφάλαια για να τα αγοράζει τα ομόλογα των υπερχρεωμένων (και εξαιτίας  της Γερμανίας!) χωρών. Αυτό είναι το ένα. Το άλλο αφορά την ακόμα μεγαλύτερη πειθάρχηση των εξαρτημένων χωρών στους σκληρούς όρους αποπληρωμής που θα επιβάλλουν οι τραπεζίτες και οι παρελκυόμενοι από αυτούς κερδοσκόποι.

Επί του πρακτέου

Προς το παρόν, «αυτή τη στιγμή η πρόταση Γιούνγκερ δεν συγκεντρώνει τη συναίνεση, ας επικεντρώσουμε την προσοχή μας στα εργαλεία που μπορούν να τύχουν συναίνεσης στην Ευρωζώνη και να λειτουργήσουν τάχιστα και αποφασιστικά», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Μπαρόζο».
Συνεπώς, σ' αυτό που πιθανόν θα καταλήξει η Σύνοδος Κορυφής είναι μια περαιτέρω ενίσχυση της ΕΚΤ και του μηχανισμού στήριξης. Πράγματι, η είδηση που φαίνεται να προκύπτει πριν την ανακοίνωση των αποφάσεων της Συνόδου Κορυφής είναι ότι η «καθαρή» ευρωπαϊκή συμμετοχή στο μηχανισμό στήριξης πρόκειται να διπλασιαστεί (από τα 400 δισ. στα 800). Είναι και αυτό δείγμα της κρισιμότητας των αποφάσεων.
Εν τω μεταξύ, η Σύνοδος πραγματοποιείται εν μέσω «ομοβροντιών» των αμερικάνικων οίκων αξιολόγησης (βασικά της Standard and Poor) ότι θα υποβαθμίσει την πιστοληπτική ικανότητα της Ισπανίας και πιθανόν του Βελγίου. Οι πιέσεις αυξάνονται όπως και οι φωνές (και εντός Γερμανίας) για το τι θα κοστίσει στην Ευρώπη η «αντιευρωπαϊκή στάση» της ηγεσίας Μέρκελ και του γερμανικού κυβερνητικού συνασπισμού.
Δεν είναι μόνο οι σοσιαλδημοκράτες και ο εκπρόσωπος στη γερμανική Βουλή που αντιδρούν με αυτούς τους χαρακτηρισμούς (που χρησιμοποίησε ο Γιούνγκερ πρώτος). Εφημερίδες και έντυπα μεγάλης κυκλοφορίας στη Γερμανία κατηγορούν την καγκελάριο ότι η «τιμωρία» είναι η μόνη λέξη που ξέρει να προφέρει καλά! Δεν είναι μάλιστα λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι τελικά το Βερολίνο στο άμεσο μέλλον θα αναγκαστεί να προσχωρήσει στην άποψη για έκδοση ευρωομολόγων.
Ο ίδιος αμερικάνικος οίκος αξιολόγησης, βέβαια, πριν μερικές μέρες είχε δηλώσει πως και σ' αυτή την περίπτωση θα αξιολογήσει αρνητικά τα (προς πιθανή έκδοση) ευρωπαϊκά ομόλογα!