Το μίγμα μοιάζει εκρηκτικό. Και είναι ίσως η πρώτη φορά που διάφοροι πολιτικοί αναλυτές και σχολιαστές μιλούν για τα ίδια ή παρόμοια χαρακτηριστικά εξέγερσης σε χώρες που μέχρι σήμερα έμοιαζαν ξεκομμένες μεταξύ τους, με πολλά πολιτισμικά και θρησκευτικά ζητήματα να τις χωρίζουν. Eχουμε λοιπόν τον ίδιο κοινό παρονομαστή σε Δύση και Aνατολή και από το Βορρά στο Νότο. Από τη μια την ανελέητη και κυνική επίθεση του κεφαλαίου και των πολιτικών διαχειριστών του σε όλα τα επίπεδα και από την άλλη τις μαζικές και δυναμικές αντιδράσεις από τη μεριά των «κολασμένων».
Οι αιματηρές διαδηλώσεις τις τελευταίες ημέρες σε Αλγερία και Τυνησία αναδεικνύουν αυτή τη διάσταση με τον πιο χαρακτηριστικό όσο και δραματικό τρόπο. Τα διεθνή δημοσιογραφικά πρακτορεία και τα μεγάλα ΜΜΕ της Δύσης δεν έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον στην αρχή. Δηλαδή προσπάθησαν, όπως το συνηθίζουν, να υποβαθμίσουν και να «πνίξουν», κατά το κοινώς λεγόμενο, τα γεγονότα. Ξαφνικά όμως όλα άλλαξαν. Οι δεκάδες νεκροί, οι εκατοντάδες τραυματίες και οι χιλιάδες συλλήψεις δεν είναι ένα μέγεθος που μπορεί να το χειριστεί κανείς με την τεχνητή σιωπή. Πρώτα απ’ όλα είναι μια ουσιαστική και σκληρή προειδοποίηση για όλους όσοι θεωρούν πως ο παράγοντας της λαϊκής εξέγερσης βρίσκεται κάτω από ασφυκτικό κατασταλτικό έλεγχο, όπως στις περιπτώσεις των δύο αυτών χωρών.
Τυνησία:
«Ανακαλύψτε μια χώρα γεμάτη (αισθησιακές) αντιθέσεις με μεσογειακό ήλιο και γαλανές θάλασσες στο Βορρά και έρημο με δροσερές οάσεις στο Νότο». Πίσω από τις λαμπερές μπροσούρες και τα πολυτελή θέρετρα αναψυχής για τους τουρίστες, πέρα από την επίπλαστη ευημερία, ένα τεράστιο κύμα μαζικών και δυναμικών κινητοποιήσεων αποκαλύπτει τις πραγματικές αντιθέσεις στη ζωή των πλατιών λαϊκών μαζών. Στο διάστημα αυτό, και καθώς η κατάσταση έχει φτάσει πλέον στο απροχώρητο, ξεσηκώνονται χιλιάδες λαού και με κεντρικό σύνθημα «όχι στην ανεργία, όχι στην εξαθλίωση!» παρασύρουν όχι μόνο την πρωτεύουσα αλλά επαρχιακές πόλεις και χωριά της Τυνησίας. Ολα ξετυλίγονται με πολύ γρήγορους ρυθμούς (αυτό άλλωστε τονίζεται ιδιαίτερα από τον διεθνή Τύπο), κονιορτοποιώντας μεμιάς το μύθο του «οικονομικού θαύματος» της Τυνησίας. Τα δολοφονικά πυρά του καθεστώτος Μπεν Αλί αποκαλύπτουν την ουσία και το ποιόν της πολιτικής σταθερότητας που τόσο θαυμάζονταν από τα «δημοκρατικά ευρωπαϊκά καθεστώτα» και γενικότερα από τους Δυτικούς. Οι δολοφονημένοι διαδηλωτές (20 τουλάχιστον το προηγούμενο Σαββατοκύριακο), οι εκατοντάδες τραυματίες, που πολλοί από αυτούς θα προστεθούν στον προηγούμενο κατάλογο -λόγω του "μεγάλου αριθμού των σοβαρά τραυματισμένων"-, και η τρομοκρατία των όπλων που επιβάλλει σε όλη την χώρα το καθεστώς κατοπτρίζει μια συνολικότερη αδυναμία του.
Οι μαζικές διαδηλώσεις και συγκρούσεις διαδηλωτών-αστυνομίας διαρκούν πάνω από τρεις βδομάδες και είναι συνεχείς. Αφορμή αποτέλεσε η αυτοπυρπόληση του 26χρονου Μοχάμεντ Μπουαζίζι στις 17 Δεκεμβρίου στην πόλη Sidi Bouzid της κεντρικής Τυνησίας, που η αστυνομία τον ξυλοκόπησε και του κατέσχεσε τα φρούτα και τα λαχανικά που πωλούσε χωρίς άδεια.
Τα πραγματικά αίτια όμως αφορούν τη ραγδαία διόγκωση της ανεργίας σε συνδυασμό με την, ανάλογου ρυθμού, αύξηση του ιδιαίτερα υψηλού κόστους ζωής. Το επίσημο ποσοστό ανεργίας της Τυνησίας ανέρχεται στο 14%. Η ανεργία στους νέους, όμως, φτάνει το 31%. Στη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού (πάνω από 60%) αντιστοιχεί ένα μικρό ποσοστό του συνολικού εθνικού εισοδήματος (γύρω στο 20 –25%). Αλλα στοιχεία αναφέρουν ότι το 25% των ανδρών και το 44% των γυναικών πτυχιούχων είναι άνεργοι στην επαρχία που αυτοπυρπολήθηκε ο 26χρονος νεαρός. Παρ’ όλα αυτά, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο χαρακτηρίζει τους κυβερνητικούς χειρισμούς ως μια «συνετή μακροοικονομική διαχείριση», κάνοντας λόγο για ένα «οικονομικό θαύμα».
Αυτό είναι το θαύμα της Τυνησίας! Πολλοί μιλούσαν και γι’ αυτό και ακόμα περισσότεροι εξυμνούσαν την πολιτική σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη σ’ αυτή τη μικρή χώρα της Βόρειας Αφρικής. Τα τελευταία χρόνια, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία βελτίωναν σταθερά τις σχέσεις τους με αυτή τη χώρα, η Ευρωπαϊκή Ενωση μάλιστα εξετάζει την πιθανότητα να αναβαθμίσει τη σχέση της με την Τυνησία, προωθώντας ειδικές συμφωνίες συνεργασίας. Ο πρόεδρος της Τυνησίας, Μπεν Αλί, που κυβερνά την Τυνησία 23 ολόκληρα χρόνια, θεωρούνταν πρότυπο ηγέτη και αξιόπιστος συνομιλητής της ΕΕ.
Πέρα από την άμεση εξέλιξη της όλης κατάστασης (το καθεστώς σκληραίνει τη στάση του με κλείσιμο σχολείων και πανεπιστημίων), το κύμα της εξέγερσης καταφέρνει όχι μόνο να διαψεύδει όλες αυτές τις ανοησίες αλλά και να εκφράσει μια σκληρή προειδοποίηση σε πολλές κατευθύνσεις για ένα και μοναδικό λόγο: Δεν είναι ούτε συγκυριακό ούτε και παροδικό.
Αλγερία
«Παρασκευή της Οργής» ονομάστηκε η Παρασκευή 7 Ιανουαρίου στην Αλγερία, όταν βίαιες εξεγέρσεις ξέσπασαν στην πρωτεύουσα Αλγέρι. Κυβερνητικά κτήρια, τράπεζες και ταχυδρομεία λεηλατήθηκαν και σε διάφορες πόλεις της χώρας, μέσα σε μια νύχτα. Οι διαδηλώσεις και οι συγκρούσεις με την αστυνομία είχαν ξεκινήσει μέρες νωρίτερα. Στην επαρχία Ελ Ουέντ καταστροφές σημειώθηκαν στο δημαρχείο, την κρατική εταιρία φυσικού αερίου, την εφορία καθώς και σε πολλά σχολεία. Ενας ακόμα νεαρός πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε το Σάββατο το βράδυ στην περιοχή του Τιαρέτ, 340 χλμ. δυτικά του Αλγερίου. Πρόκειται για τον τέταρτο θάνατο από την έναρξη των διαδηλώσεων ενάντια στις αυξήσεις βασικών προϊόντων, στις 5 Ιανουαρίου. Περίπου 800 άτομα έχουν τραυματιστεί, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών. Χίλιοι διαδηλωτές συνελήφθησαν και θα παραπεμφθούν σε δίκη, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Ενα από τα συνθήματα που φώναζαν ήταν «φέρτε μας ζάχαρη». Μοιάζει αστείο, αλλά αν το δει κανείς στη βάση της ραγδαίας αύξησης τιμών των βασικών αγαθών συμπυκνώνει μια βασική τάση στη φάση αυτή.
Ενα κιλό ζάχαρη που λίγους μήνες πριν κόστιζε 70 δηνάρια κοστίζει σήμερα 150 δηνάρια. Ομως και το κόστος του αλευριού και του λαδιού διπλασιάστηκε (όπως και πολλών άλλων προϊόντων) τους τελευταίους μήνες, καταγράφοντας ρεκόρ ακρίβειας.
Το πιο γελοίο του πράγματος αφορά τις επίσημες δικαιολογίες για τις αιτίες της ανόδου των τιμών των τροφίμων. Και αναφέρονται πολλές και διάφορες, εκτός από μία και βασική. Το μεγάλο χορό των κερδοσκόπων όπου γης.
Αναφέρονται τα ακραία καιρικά φαινόμενα που κατέστρεψαν σοδειές σε ολόκληρο τον κόσμο, η ζήτηση για βιοκαύσιμα από τις ανεπτυγμένες χώρες που αναγκάζει τις υπο-ανάπτυξη χώρες να ξεριζώνουν γεωργικές καλλιέργειες, η σημαντική αύξηση κατανάλωσης στις αναδυόμενες οικονομίες της ανατολικής Ασίας, αλλά και κυβερνητικές πολιτικές κάποιων χωρών όπως οι περιορισμοί που επέβαλαν στις εξαγωγές σιτηρών Ρωσία και Ουκρανία τον περασμένο Αύγουστο.
«Μπαίνουμε σε περίοδο υψηλού κινδύνου», προειδοποιεί ο ΟΗΕ, αναφερόμενος στα ρεκόρ ακρίβειας που καταγράφουν οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων. Το διεθνές καλάθι της νοικοκυράς που παρακολουθεί ο ΟΗΕ και περιέχει σιτάρι, καλαμπόκι, γαλακτοκομικά, κρέας, λάδι και ζάχαρη βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από το 1990.
Η τιμή της ζάχαρης έχει σπάσει διεθνές ρεκόρ 30ετίας, η τιμή του σιταριού διπλασιάστηκε, το χοιρινό ανέβηκε κατά 25%. Καθώς οι τιμές των τροφίμων ανεβαίνουν για έκτο συνεχόμενο μήνα, οι ηγεσίες ανησυχούν για τις ταραχές που μπορεί να πυροδοτηθούν. Και αυτό δεν θα είναι η αφορμή αλλά η αιτία για παραπέρα συνειδητοποίηση μιας συνολικότερης κατάστασης πραγμάτων που διαμορφώνουν οι ιμπεριαλιστές.
Το «οικονομικό θαύμα» που υπόσχεται το ΔΝΤ συνοδεύεται από μαζική ανεργία και φτώχεια. Και εδώ έχουμε μια μεσαία τάξη που χάνει ραγδαία την όποια δύναμή της, έχουμε τις τιμές που πετούν στα ύψη ανεξέλεγκτες, χρέος, ανεργία, κοινωνική περιθωριοποίηση και χιλιάδες νέους ανθρώπους που στοιβάζονται στα «πλοία θανάτου» για να ψάξουν μια καλύτερη μοίρα στην άλλη μεριά της Μεσογείου.
Οι δυναμικές κινητοποιήσεις των λαών σε Αλγερία και Τυνησία καταδεικνύουν όχι μόνο ένα οξύτατο πολιτικό πρόβλημα στο εσωτερικό αυτών καθεαυτών των χωρών αλλά και μια συνολικότερη κρίση σε σχέση με τα ιμπεριαλιστικά παιχνίδια στην περιοχή.
Συνηθίζεται να λέγεται πως αυτό που συμβαίνει στη Βόρεια Αφρική, και όχι μόνο, είναι πολυπλοκότερο απ’ ό,τι δείχνει. Από γενική άποψη έτσι είναι. Ομως ταυτόχρονα είναι και απλό όταν σχετίζεται με τις ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις. Το Μαγκρέμπ, όπως περιληπτικά αναφέρονται οι χώρες της Βόρειας Αφρικής, ανέκαθεν βρισκόταν στο επίκεντρο των ληστρικών επιδρομών των ιμπεριαλιστών της Ευρώπης. Τα τελευταία χρόνια τα καθεστώτα του Μαγκρέμπ είδαν στην επιθετικότητα των Η.Π.Α. ένα δυνητικό στήριγμα στη δική τους προσπάθεια να διατηρήσουν την πολιτική εξουσία στο εσωτερικό και να ελέγξουν τις ασταθείς ισορροπίες που αυτή διαμόρφωνε. Ως γνωστόν, τα καθεστώτα της Αλγερίας και της Τυνησίας άρπαξαν αμέσως την ευκαιρία σπεύδοντας να προσδέσουν τους εμφυλίους πολέμους και τις πολιτικές κρίσεις που σημειώνονται στο εσωτερικό των χωρών τους στο άρμα της παγκόσμιας μάχης κατά της «τρομοκρατίας» που έσερναν οι ΗΠΑ. Οπως και το Μαρόκο επωφελείται των περιστάσεων για να καταγγείλει τη στροφή του μετώπου Polisario προς τους «ισλαμιστές τρομοκράτες». Ωστόσο, πίσω από τη δήθεν πάταξη της τρομοκρατίας και την προάσπιση της εσωτερικής συνοχής ενισχύθηκαν οι πραγματικές εσωτερικές αντιθέσεις για τα καθεστώτα αυτά, και οι οποίες σήμερα εκδηλώνονται με αυτόν τον εκρηκτικό τρόπο. Αντιθέσεις που παράγονται και αναπαράγονται από την ασύμμετρη όσο και βαθιά εξάρτηση των κρατών της περιοχής από διάφορα ανταγωνιστικά δυτικά κέντρα.
Σίγουρα βαραίνει το στοιχείο της αποικιοκρατικής ιστορικής διαδρομής που έχουν διαγράψει οι χώρες του Μαγκρέμπ στο παρελθόν. Και αποδεικνύεται ακόμα πιο βαρύ όταν οποιαδήποτε προσπάθεια μεταβατικού πλαισίου ανάπτυξης θέτει ως προϋπόθεση τη βοήθεια από μέρους της Δύσης η οποία μισο-ανοιχτά μισο-καλυμμένα προωθεί αταλάντευτα μια νεοαποικιακή πολιτική.
Πάντως, ακόμα και αν οι σημερινές εξεγέρσεις δεν αποτελούν προάγγελο μιας συνολικότερης αλλαγής στο άμεσο μέλλον και σε αντιστοιχία και ανταπόκριση με λαϊκά αισθήματα και προσδοκίες, το σίγουρο είναι ότι ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου