Το κείμενο αυτό γράφτηκε για την Προλεταριακή Σημαία την Πέμπτη, πριν δηλαδή τη πτώση του Μουμπάρακ, το αναδημοσιεύουμε γιατί θεωρούμε ότι διατηρεί την αξία του ως προς τις διαπιστώσεις του για τις πολιτικές παραμέτρους της εξέγερσης.
Η εξέγερση του αιγυπτιακού λαού βρίσκεται εδώ και δύο βδομάδες στο επίκεντρο της διεθνούς ειδησεογραφίας και πολλών πολιτικών αναλύσεων. Αναμφίβολα προκαλεί το θαυμασμό και γεννά την ελπίδα σε όλους τους αγωνιζόμενους λαούς του κόσμου οι οποίοι, θα 'λεγε κανείς, αναγνωρίζουν σε αυτήν και τη δική τους δύναμη. Ταυτόχρονα φέρνουν βαθιά ανησυχία σε όλους τους ιμπεριαλιστές. Ιδιαίτερα στους Αμερικάνους, που βλέπουν να διακυβεύεται η καλά εδραιωμένη κυριαρχία τους στην περιοχή, αφού συνειδητοποιούν πως είναι αρκετά εύκολο να ξεφύγει από τον έλεγχό τους αυτός ο αστάθμητος παράγοντας της ιστορίας, που είναι η λαϊκή εξέγερση. Μπορεί η εξέγερση στην Τυνησία (εξακολουθεί άλλωστε να είναι ρευστή η πολιτική κατάσταση εκεί) να επέδρασε στην Αίγυπτο, αλλά οι εξελίξεις και η κατάληξή τους στην Αίγυπτο είναι σε θέση να επανδράσουν στην Τυνησία και όχι μόνο. Και αυτό επιτείνει την ανησυχία τους.
«Αμερικάνοι, μην επεμβαίνετε, είναι δική μας η εξέγερση» έγραφε ένα από τα πανό των διαδηλωτών. Και αυτό είναι κάτι που δεν θέλουν ούτε να το ακούν ούτε και να το σκέφτονται. Γι' αυτό και οι τάσεις που εκδηλώνονται στα ανώτερα αμερικανικά κυβερνητικά επιτελεία αυτή τη στιγμή, που δείχνουν να τα έχουν εντελώς χαμένα, καταγράφονται ως άκρως αντιφατικές. Αρχικά η υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον μιλούσε για ομαλή μετάβαση σε «δημοκρατικά» ανοίγματα, αλλά με τον Μουμπάρακ στη θέση του. Στη συνέχεια ο Μπαράκ Ομπάμα κάλεσε τον Μουμπάρακ να αποχωρήσει «τώρα», που στη συνέχεια το εξειδίκευσε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Γκιμπς, λέγοντας: «Οταν λέμε τώρα εννοούμε χθες». Ακολουθεί μετά λίγες μέρες άλλη δήλωση του Ομπάμα που ναι μεν παραμένει σταθερός για τις «δημοκρατικές» αλλαγές στην Αίγυπτο, αλλά χωρίς να θεωρεί και απαραίτητη την άμεση φυγή του Μουμπάρακ! (είναι εσωτερικό τους πρόβλημα, είπε και μας έπεισε όλους!).
Ακόμη και αυτή τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές μπορεί να έχουν γίνει και νέες βαρυσήμαντες δηλώσεις ανάλογου ύφους και ύψους. Ολες μαζί όμως δεν κάνουν τίποτε περισσότερο από το να υπογραμμίζουν με πολύ χαρακτηριστικό τρόπο το γεγονός πως οι Αμερικάνοι, αιφνιδιασμένοι από τις εξελίξεις, προσπαθούν να διαμορφώσουν αυτή τη στιγμή, με όσα μέσα διαθέτουν, την πολιτική για την «μετα- Μουμπάρακ εποχή».
Ολα αυτά δείχνουν πως αυτή η εξέλιξη ήταν εντελώς απρόσμενη για τους Αμερικανούς. Αυτό άλλωστε προκύπτει όχι μόνο από τα φανερά πλέον στοιχεία αιφνιδιασμού που καταγράφει η μέχρι τώρα στάση τους, αλλά και από προηγούμενες θεωρήσεις της κατάστασης. Χαρακτηριστικά, λίγους μήνες πριν –τον περασμένο Νοέμβριο– η Χίλαρι Κλίντον, υποδεχόμενη τον αιγύπτιο ομόλογό της, Αχμέτ Αμπούλ Γκέιτ, εξήρε τη συμμαχία των δύο χωρών, θεωρώντας την Αίγυπτο «θεμέλιο λίθο της σταθερότητας και ασφάλειας στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής»! Πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση που αφορά την επιλογή Ομπάμα να εκφωνήσει την «ιστορική» ομιλία του προς το μουσουλμανικό κόσμο από το Κάιρο μόλις πριν από περίπου ενάμιση χρόνο -τον Ιούνη του 2009- εξαίροντας και αυτός το σταθεροποιητικό ρόλο της Αιγύπτου.
Οι όροι φαίνεται να αλλάζουν δραστικά και απότομα και το διακύβευμα για τους αμερικάνους ιμπεριαλιστές είναι πάρα πολύ σοβαρό. Απειλεί να ανατρέψει μια στρατηγική σχεδόν μισού αιώνα των ΗΠΑ (αλλά και σε μεγάλο βαθμό και όλης της Δύσης) σε μια ευρύτερη περιοχή του αραβικού κόσμου. Απειλεί να επηρεάσει συνολικά το πολιτικό περιβάλλον του χώρου αυτού, προσδίδοντας ασάφεια στις υπάρχουσες ισορροπίες από τις οποίες μπορούμε να πούμε (χωρίς υπερβολή) πως εξαρτάται το μέλλον και ο ρόλος του βασικού πυλώνα αυτής της στρατηγικής που είναι το Ισραήλ.
Το ότι ο Μουμπάρακ αλλά και ένα στενό περιβάλλον που τον περιβάλλει έχει τελειώσει είναι πλέον φανερό. Είναι το μόνο κοινό αίτημα μέσα και έξω από την Αίγυπτο. Μόνο που μέσα από αυτό εκφράζονται διαφορετικές επιδιώξεις και στόχοι, διαφορετικές διαθέσεις και επιθυμίες. Το ότι παραμένει στη θέση του μετά από όλα αυτά, και ενδεχομένως να παραμείνει περισσότερο, αποτελεί ένα δείκτη που επιδέχεται πολλές και διάφορες πολιτικές προσεγγίσεις.
Το άμεσο ερώτημα που τίθεται είναι απλό: αφού όλοι συμφωνούν για την απομάκρυνσή του, γιατί παραμένει; Μια απάντηση θα μπορούσε να είναι πως η εκπαραθύρωση μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα δύο ηγετών που αποτελούσαν βασικά στηρίγματα των ιμπεριαλιστών, με τόση «ευκολία», δεν είναι και ό,τι καλύτερο για τη συνέχεια που επιδιώκουν. Από την άλλη, αν πραγματικά το βασικό σύνθημα/αίτημα των εξεγερμένων (όπως τουλάχιστον προβάλλεται από τα διεθνή ΜΜΕ) είναι «καμιά διαπραγμάτευση μέχρις ότου φύγει ο Μουμπάρακ», τότε στην ουσία σημαίνει ότι οι εξεγερμένοι διαδηλωτές ήταν και είναι έτοιμοι να παραδώσουν την όλη κατάσταση σε κάποιους «έμπειρους πολιτικούς διαχειριστές», αρκεί ο τύραννος Μουμπάρακ να απομακρυνόταν. Αν πραγματικά αυτό έφτανε, τότε τι το εμπόδισε να προχωρήσει; Μάλλον το όλο ζήτημα φαίνεται να «κολλά» σε πιο σοβαρούς λόγους. Λόγοι που σίγουρα έχουν σχέση με το γεγονός ότι τα πράγματα τα προχώρησαν λίγο πιο πέρα οι εξεγερμένοι και περιπλέχτηκαν τα όποια άμεσα σχέδια θα μπορούσαν να μπουν σε εφαρμογή. Αναμφίβολα υπάρχει κάτι πολύ περισσότερο σε αυτή την εξέγερση από όσα μπορεί κανείς να δει με μια πρώτη ματιά. Τα διεθνή ΜΜΕ και οι κυβερνήσεις της Δύσης είναι φυσικό να επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στην έννοια των επιφανειακών και άρα ανώδυνων μεταρρυθμίσεων και να προσδιορίζουν τη στάση τους απέναντι στην εξέγερση με τάχα θετικό τρόπο. Η οποία όμως πρέπει σε τελική ανάλυση να ερμηνευτεί ως μια «εξέγερση» στο όνομα της «δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» όπως τα πλασάρουν και τα χρησιμοποιούν οι ιμπεριαλιστές. Ομως...
Είναι γεγονός πως το κύριο όσο και κρίσιμο ζήτημα που ανέδειξε η συνεχιζόμενη αιγυπτιακή εξέγερση δεν αφορά μόνο την Αίγυπτο, δεν μπορεί να περιοριστεί στα σύνορα της χώρας. Δεν θίγει απλώς ένα φαύλο σύστημα διακυβέρνησης, αλλά ένα γενικότερο σύστημα εκμετάλλευσης και καταπίεσης που σε καμία περίπτωση δεν είναι μόνο αιγυπτιακό ή ακόμα και μόνο αραβικό φαινόμενο. Από την άλλη, και μιλώντας για την Αίγυπτο, τόσο η εσωτερική διάσταση αυτού του ζητήματος όσο και η εξωτερική του είναι συνυφασμένες πάνω σε ιστορικούς όρους και από εδώ απορρέουν και οι όποιες ιδιομορφίες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.
Το σημερινό καθεστώς διαμορφώνεται μεταπολεμικά με κορμό τους στρατιωτικούς μηχανισμούς και μέσα από αντιφατικές και αντιθετικές επιλογές. Οι προσανατολισμοί και αναπροσανατολισμοί του με βάση τούς τότε συσχετισμούς, και ιδιαίτερα η σχέση του με το Ισραήλ και οι ανάλογοι ρόλοι που διεκδικεί να παίξει στις ισορροπίες της περιοχής και σε ό,τι διαδραματίζεται εκεί και γενικότερα στον αραβικό χώρο, αποτελούν σίγουρα ένα μεγάλο κεφάλαιο που δεν είναι του παρόντος.
Η αναφορά γίνεται εδώ διότι μέσα στις διάφορες αναλύσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας αυτές τις μέρες λαμβάνεται η συνολική πορεία του μεταπολεμικού αιγυπτιακού καθεστώτος ως βάση για να ερμηνευτούν τα σημερινά γεγονότα. Σίγουρα δεν είναι ασύνδετα και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη στάση του στρατού στα γεγονότα που διαδραματίζονται σήμερα και που σαν τέτοια κρίνεται σοβαρή, υπεύθυνη και συνετή! Οτι εξακολουθεί να απηχεί αισθήματα εμπιστοσύνης και σταθερότητας στον αιγυπτιακό λαό και άλλα πολλά.
Ενδεχομένως όλα αυτά να έχουν κάποια βάση, δεν παύουν όμως να αντανακλούν μέρος μιας συνολικότερης δυστοκίας που έχουν οι Αμερικάνοι, στη φάση αυτή, γύρω από το τι είδους λύση θα μπορούσαν να προωθήσουν με βάση το στρατό, που εξακολουθεί να διατηρεί μια γενικότερη επιρροή στην Αίγυπτο.
Ωστόσο η πρεμούρα των Αμερικάνων αλλά και των ιμπεριαλιστών της ΕΕ περιστρέφεται γύρω από τις διαθέσιμες εναλλακτικές σε συνδυασμό με τον υπαρκτό φόβο μην καούν αυτές πριν καν εμφανιστούν. Αδυναμία ύπαρξης σιγουριάς όχι μόνο για το αύριο, αλλά για την άμεση διευθέτηση του σήμερα έστω και σε προσωρινή βάση.
Τα ονόματα προσωπικοτήτων που πέφτουν και σηκώνονται στο τραπέζι είναι πολλά και διάφορα. Ο νομπελίστας Μπαραντέι, ο γραμματέας του «Αραβικού Συνδέσμου» ο Αμρ Μούσα, ακόμα και ο πρώην γ.γ. γραμματέας του ΟΗΕ Μπούτρος Μπούτρος Γκάλι. Ολοι αυτοί ως καταλύτες στη φάση αυτή και ως μεταβατικοί ηγέτες. Το πρόβλημα ωστόσο φαίνεται να βρίσκεται τόσο στη μετάβαση όσο και στη πιο μόνιμη κατάσταση που πρέπει να τη διαδεχτεί!
Από την άλλη, η όποια αντιπολίτευση υφίσταται σήμερα, καρατομημένη από το καθεστώς Μουμπάρακ, βρίσκεται σε ουσιαστική αδυναμία να συμπήξει κάποιο εναλλακτικό μέτωπο.
Πολλά επίσης λέγονται για τη «Μουσουλμανική Αδελφότητα», τη φερόμενη και ως ισχυρότερη αντιπολιτευτική δύναμη στην Αίγυπτο. Από την αρχή εμφανίστηκε συμβιβαστική και πρόθυμη να βοηθήσει σε αυτό το μεταβατικό στάδιο. Ωστόσο, πέρα από τις διαφωνίες τακτικής που λέγεται ότι εκδηλώνονται στο εσωτερικό της, η έκταση της πραγματικής επιρροής της αμφισβητείται. Αλλωστε, έτσι κι αλλιώς τα δεδομένα δείχνουν ότι δεν είχε, και μάλλον δεν μπορούσε να έχει, πρωταγωνιστικό ρόλο στα σημερινά γεγονότα.
Τέλος, αν κρίνουμε από το εύρος των παρεμβάσεων (στο παρασκήνιο σίγουρα πιο έντονες απ' ό,τι δείχνει η επιφάνεια), η συνολική προσπάθεια των ιμπεριαλιστών και βασικά των Αμερικάνων είναι και παραμένει μία! Να οδηγηθεί ο αιγυπτιακός λαός από τους δρόμους της πολιτικής χειραφέτησης που χαράσσει η εξέγερσή του στους διαδρόμους της πολιτικής χειραγώγησης το συντομότερο δυνατό.
Για την ώρα, ο στρατηγός και αντιπρόεδρος Ομάρ Σουλεϊμάν, άνθρωπος των Αμερικανών και στενός συνομιλητής των Ισραηλινών, φαίνεται να είναι σήμερα το κύριο πρόσωπο της διαχείρισης της κρίσης για λογαριασμό συνολικά του κατεστημένου μέσα και έξω από την Αίγυπτο.
Το να πούμε πως η λαϊκή εξέγερση σήμερα στην Αίγυπτο, όπως και κάθε άλλη εξέγερση άλλωστε, είναι μια σύνθετη διαδικασία και ότι έχει πολλούς αστάθμητους παράγοντες είναι κάτι το προφανές. Ωστόσο, αυτό το οποίο εκτυλίσσεται σήμερα στην Αίγυπτο, και μέσα στις γενικότερες συνθήκες της περιόδου, πρέπει να έχει -και σίγουρα θα έχει– όλα εκείνα τα στοιχεία πολιτικής χειραφέτησης που θα συμβάλουν αποφασιστικά στην παραπέρα πολιτική συνειδητοποίηση του αιγυπτιακού λαού. Ολα αυτά όμως δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ανάγκη ενός επαναστατικού υποκειμένου που θα ήταν σε θέση να εκφράσει και να προχωρήσει παραπέρα τη λαϊκή υπόθεση σε όλη την έκταση και τις συνέπειες που απαιτούν οι εξεγερμένοι. Πολύ περισσότερο η σημερινή κατάσταση -ακόμη και αν φαίνεται να διαμορφώνονται συνθήκες πραγματικής επαναστατικής κατάστασης- δεν μπορεί να μετατραπεί αυτόματα σε λαϊκή επανάσταση. Αυτό το κενό είναι δεδομένο σήμερα. Και μάλλον οι εξελίξεις στην Αίγυπτο –το πιο πιθανό- θα δώσουν για ακόμα μια φορά την επιβεβαίωση αυτού του κανόνα. Οι πραγματικοί όροι είναι αυτοί που προσδιορίζουν και τα πραγματικά όρια ως προς το «μέχρι πού» μπορεί να φτάσει αυτή η εξέλιξη.
Από την άλλη, μιλώντας για το σήμερα και πέρα από τις ανάγκες της αμεσότητας (που δεν μπορεί ούτε να υπερπηδηθούν ούτε να προσπεραστούν, αλλά με άξονα αυτές), για τον αιγυπτιακό λαό αναδεικνύεται και συγχρόνως αμφισβητείται μια πραγματικότητα που είναι πέρα και έξω από γνωστά πρόσωπα και αυτόκλητους σωτήρες. Κάνοντας έτσι τη σημερινή έλλειψη ενός επαναστατικού υποκειμένου, το οποίο να είναι σε άμεση σχέση και συνάρτηση με τα λαϊκά συμφέροντα, την ουσιαστική ανάγκη για το αύριο. Και αυτό ίσως αποδειχτεί το πιο ηχηρό σύνθημα/αίτημα από όλα μαζί που ακούγονται αυτές τις μέρες.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου