Καταιγιστικό ξεδίπλωμα αντιδραστικών αλλαγών στην εκπαίδευση

Ορθώνονται ταξικοί φραγμοί, βυθίζονται δικαιώματα και ελευθερίες

Η ταχύτητα με την οποία επιτίθεται η κυβέρνηση στους χώρους της εκπαίδευσης είναι πραγματικά πρωτοφανής. Κυριολεκτικά κάθε μέρα μια νέα ρύθμιση ανακοινώνεται ενάντια σε δικαιώματα της νεολαίας και των εκπαιδευτικών. Τα προβλήματα που έχει το κίνημα και το μούδιασμα των εκπαιδευτικών μπροστά στο «σοκ και δέος» της επίθεσης αυτής έχει κυριολεκτικά αποθρασύνει τους κύκλους του συστήματος που επείγονται να περάσουν μέσα σε ένα δίμηνο όσα περισσότερα μπορούν. Θα κάνουμε μια συνοπτική αναφορά στις σημαντικότερες αλλαγές:


Συγχωνεύσεις – κλεισίματα: Μέσω των συγχωνεύσεων σχολείων, κυβέρνηση, ΔΝΤ και ΕΕ επιδιώκουν:
- Τη μείωση του κόστους λειτουργίας της εκπαίδευσης. Παράλληλα, καταργείται ό,τι έχει να κάνει με δωρεάν παροχή (συντηρήσεις σχολείων, μετακινήσεις μαθητών, θέρμανση, βιβλία κλπ),
- Την επιδείνωση της πρόσβασης των μαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία και τη δημιουργία φθηνών και μεγάλων σχολείων – γκέτο, την ίδια στιγμή που πληθαίνουν τα ταξικά μέτρα αποκλεισμού των παιδιών των εργαζομένων από τις σπουδές (ακρίβεια, εξετάσεις κλπ),
- Την παραπέρα ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων των εκπαιδευτικών, την επιβολή του μοντέλου «εκπαιδευτικός – λάστιχο» και, τελικά, το άνοιγμα του δρόμου για απολύσεις εκπαιδευτικών, στόχος ομολογημένος από διάφορους απολογητές του κεφάλαιου και του μνημονίου.
Τα 1100 λιγότερα σχολεία που προκύπτουν από το φετινό κύμα συγχωνεύσεων αποτελεί μόνο την πρώτη δόση ενός σχεδίου που θα συνεχιστεί ακόμα πιο μαζικά τα επόμενα χρόνια. Οι αντιστάσεις που εκδηλώθηκαν ήταν σημαντικές αλλά περιορίστηκαν σε γονείς και μαθητές ιδιαίτερα των σχολείων που κλείνουν. Οι εκπαιδευτικοί δε συμμετείχαν μαζικά στις κινητοποιήσεις – γεγονός που δημιουργεί για την ώρα την αίσθηση ότι οι συγχωνεύσεις περνάνε σχετικά «αναίμακτα» για την κυβέρνηση. Αλλωστε, εκτιμάμε ότι την επόμενη χρονιά θα έχει στρωθεί καλύτερα το έδαφος για ανοιχτές «συναινέσεις» και από τη μεριά των δήμων, που φέτος κράτησαν αποστάσεις –για τα μάτια του κόσμου- από το σχέδιο συγχωνεύσεων – κλεισιμάτων.

«Νέο Λύκειο» - Αλλαγές στην εισαγωγή στην Τριτοβάθμια: Το σύστημα προωθεί ένα σύστημα άγριας ταξικής επιλογής και πολλαπλών φραγμών για να αποκόψει βίαια τη δυνατότητα των παιδιών των λαϊκών οικογενειών να συνεχίσουν σε επόμενες εκπαιδευτικές βαθμίδες. Στο γενικό πλαίσιο της έντασης της φτώχειας και της ανεργίας, που λειτουργούν –έτσι κι αλλιώς- ως «εξωεκπαιδευτικοί» ταξικοί φραγμοί, προστίθενται σοβαρά μέτρα ταξικής επιλογής:
- Η θεσμοθέτηση εσωτερικών εξετάσεων στο Α’ έτος της τριτοβάθμιας, και με όρους μάλιστα που θα καθορίζουν τα πανεπιστήμια, τα οποία, όπως είναι γνωστό, πρωτοστατούν σε αυτή τη λογική του ταξικού «ξεσκαρταρίσματος».
- Η «όχι αυστηρά καθορισμένη εξεταστέα ύλη των πανελλαδικών» μάς πηγαίνει τέσσερις δεκαετίες πίσω και είναι φανερό ότι ευνοεί τα παιδιά των οικογενειών της αστικής τάξης που έχουν τη δυνατότητα να προετοιμάζονται με ιδιαίτερες βοήθειες - έξω από το μέσο όρο του μαθητικού δυναμικού.
- Η καθιέρωση εργασιών - projects είτε ανοίγει το δρόμο αντίστοιχα σε μαθητές που το ίδιο το περιβάλλον της καθημερινότητάς τους επιτρέπει το πολύμορφο ψάξιμο σε διάφορες πηγές, είτε ευνοεί την αγοραπωλησία εργασιών. Σε κάθε περίπτωση μπορούμε να καταλάβουμε το άνισο της «μάχης» ανάμεσα στα παιδιά των εργατικών και φτωχών αγροτικών περιοχών και στα παιδιά των λίγων.
- Με τις αλλαγές στα προγράμματα και την ενίσχυση των κατευθύνσεων εξυπηρετούνται και στόχοι σχετικοί με τον παραπέρα εκπαιδευτικό κατακερματισμό αλλά και με επιδιωκόμενες κατανομές των εκπαιδευτικών (πχ. μειώσεις ωρών ειδικοτήτων που προορίζονται για την πρωτοβάθμια). Η πλευρά αυτή (των αλλαγών στα προγράμματα και της ενίσχυσης των κατευθύνσεων) προβάλλεται από άλλες πλευρές ως η κυρίαρχη των αλλαγών. Θεωρούμε ότι σε σχέση με τα προηγούμενα (την ασάφεια στην εξεταστέα ύλη, τις διπλές εξετάσεις και τις εργασίες) η πλευρά αυτή είναι σαφώς δευτερεύουσα. Η προβολή της ως κύρια έχει να κάνει με την άποψη κάποιων (βασικά ΚΚΕ-ΣΥΝ) που έχουν την αυταπάτη ότι μπορεί η εκπαίδευση του συστήματος αυτού να παράγει ολοκληρωμένες προσωπικότητες αν μπουν μερικές παραπάνω ώρες γενικής παιδείας στα αναλυτικά προγράμματα.

Οικονομική ασφυξία των σχολείων – μετακύλιση του κόστους σε γονείς και εκπαιδευτικούς - χορηγοί: Τα λειτουργικά προβλήματα των σχολείων αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο καθώς η χρηματοδότηση των σχολικών επιτροπών έχει μειωθεί στο μισό. Η εικόνα που υπάρχει πανελλαδικά είναι ότι το φαινόμενο, γονείς να καλούνται να «βάλουν κάτι» για έργα στοιχειώδους συντήρησης και εκπαιδευτικοί να φέρουν το χαρτί φωτοτυπίας αυξάνεται γεωμετρικά. Οι ιδιώτες «χορηγοί» θα κληθούν να κάνουν τους σωτήρες και τμήματα του κεφάλαιου θα διαφημίζονται (ελέω Καλλικράτη) σε σχολικούς χώρους. Πάντως, τις περισσότερες φορές θα είναι «χορηγοί» οι ίδιοι οι… γονείς και όταν κι αυτοί δε θα μπορούν να ανταπεξέλθουν –στο πλαίσιο της συνολκής φτώχειας- σχολεία θα οδηγούνται σε μαρασμό.

Βίαιο σπρώξιμο μαθητών στην τεχνική εκπαίδευση: Στην «πρόταση για το Νέο Λύκειο» το υπουργείο επαναφέρει τη γνωστή δυσαρέσκεια της αστικής τάξης για το «μεγάλο ποσοστό μαθητών που επιλέγει το γενικό λύκειο έναντι του ΤΕ δρόμου». Με δεδομένη την παραγωγική αποσυγκρότηση – διάλυση της χώρας και τη συνακόλουθη ανυπαρξία ελκυστικού περιβάλλοντος για τους μαθητές ώστε να επιλέξουν την τεχνική εκπαίδευση, είναι αρκετά πιθανό, η κυβέρνηση να προχωρήσει σε βίαιο σπρώξιμο μαθητών εκεί, όπως είχε επιχειρήσει με την αντιμεταρρύθμιση Αρσένη το 1998. Το νομοσχέδιο για την ΤΕ θα έρθει αμέσως μετά το Πάσχα.

Αξιολόγηση – χειραγώγηση εκπαιδευτικών– κατηγοριοποίηση σχολείων: Σε ένα εκπληκτικού θράσους απόσπασμα στην «πρόταση για το Νέο Λύκειο», το υπουργείο αναφέρει: «Τα αποτελέσματα του Λυκείου μπορούν να αξιολογηθούν αναφορικά με δυο διαστάσεις: α) τις ακαδημαϊκές επιδόσεις των μαθητών και β) την απορρόφηση των αποφοίτων από την αγορά εργασίας».
Ε, ναι! Καλά καταλάβατε. Όποιος συνάδελφος δουλεύει σε φτωχές λαϊκές περιοχές και διδάσκει σε παιδιά ανέργων και ημιαπασχολούμενων, είναι ΑΥΤΟΣ υπεύθυνος γιατί οι μαθητές του δεν προχωράνε στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αλλά και γιατί δεν μπορούν να βρουν δουλειά!! Η πλήρης αντιστροφή της πραγματικότητας… Σύμφωνα με επίσημο Δελτίο Τύπου του υπουργείου, η αξιολόγηση θα αφορά σχολεία και εκπαιδευτικούς και θα είναι και εξωτερική.
Στόχος της είναι η συντριβή των ελευθεριών, η πειθάρχηση – τρομοκράτηση και το χτύπημα της μόνιμης εργασιακής σχέσης των εκπαιδευτικών αλλά και η ταξική κατηγοριοποίηση των σχολικών μονάδων.
Είναι δεδομένο ότι η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών θα συνδεθεί με το μισθό τους και η αξιολόγηση των σχολικών μονάδων με τη χρηματοδότησή τους.

Υπερεξουσίες Διευθυντών – αλλαγές στη διοικητική δομή: Σε ένα τέτοιο κλίμα ολομέτωπης επίθεσης, η πάταξη των ελευθεριών και η διάλυση των εργασιακών κατακτήσεων των εκπαιδευτικών πρέπει να είναι… καθημερινή υπόθεση. Το ρόλο της καθημερινής καταστολής και της πειθάρχησης των εκπαιδευτικών θα τον αναλάβει ο διευθυντής με τις υπερεξουσίες που θα έχει. Οι εκπαιδευτικοί (σε ένα καθόλου δημοκρατικό περιβάλλον και επιφορτισμένοι με τις πρόσθετες γραφειοκρατικές δουλειές που θα προκύψουν από τη διάλυση των γραφείων) θα περιορίζονται στο ρόλο του υποταγμένου και φοβισμένου κρατικού υπαλλήλου.
Και θα χρησιμοποιηθούν με τη σειρά τους σε ρόλο καταστολέα της διογκούμενης μαθητικής οργής. Αυτό άλλωστε μαρτυρά η πρόσφατη επιστολή Διαμαντοπούλου που επαναφέρει την αναπλήρωση ωρών αλλά στις αιτίες προσθέτει –πέρα από τις μαθητικές καταλήψεις- και τις απεργίες και στάσεις εργασίας των εκπαιδευτικών! Το κίνημα και των δύο στην κυβερνητική ατζέντα!
Σε αυτό το πλαίσιο δε θα είναι περίεργο οι μόνοι που θα πάρουν αυξήσεις την περίοδο αυτή να είναι οι διευθυντές σχολείων. Αλλωστε για να κάνουν απρόσκοπτα τη βρώμικη δουλειά, οι διευθυντές απαλλάσσονται των διδακτικών καθηκόντων!

Εργασιακές σχέσεις - μισθοί: Με όλα τα παραπάνω, με τη μνημονιακή αναλογία συντάξεων προς προσλήψεις 5:1 (που θα γίνει 7:1) αλλά και με τους νόμους που θα έρθουν για αλλαγή του ωραρίου των δημοσίων υπαλλήλων και το μισθολόγιο (που θα περιλαμβάνει την αξιολόγηση), η δουλειά των εκπαιδευτικών γίνεται κάτι εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι ήταν μέχρι σήμερα.

Συμπερασματικά

• Στο πλαίσιο της συνολικής μνημονιακής επίθεσης κυβέρνησης –ΔΝΤ –ΕΕ, το κράτος αποσύρεται απ΄ ό,τι έχει σχέση με δωρεάν παροχή και από την άλλη επιβάλλει την πλήρη πειθάρχηση εκπαιδευτικών και μαθητών στις αντιλαϊκές επιδιώξεις του.
• Οι μαθητές βρίσκονται μπροστά σε μια αναχρονιστική έξαρση των ταξικών φραγμών που τους αποκλείει ουσιαστικά από την εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ όσοι καταφέρουν να προχωρήσουν βρίσκονται μπροστά στην εργασιακή κόλαση.
• Οι εκπαιδευτικοί είναι μπροστά σε: ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, απολύσεις, εντατικοποίηση της δουλειάς, φτώχεια, τρομοκρατία και σε ρόλο ιμάντα μεταβίβασης αντιδραστικών πολιτικών και «ιδεών» στους μαθητές.
• Συνολικά τα δικαιώματα στην εκπαίδευση, τη δουλειά και τις ελευθερίες κυριολεκτικά ανατινάζονται…

Είναι γεγονός ότι μπροστά σε αυτή την επίθεση το κίνημα των εκπαιδευτικών (που έχει τουλάχιστον το «προνόμιο» να μπορεί να απεργεί χωρίς να απολύεται – ακόμα!) βρέθηκε κάτω από τις απαιτήσεις. Η διάλυση που έχει επιβληθεί τόσα χρόνια έχει βάθος. Η μικρή συμμετοχή στις αντιστάσεις στις συγχωνεύσεις αλλά και η αντίστοιχα μικρή συμμετοχή στην απεργία στις 30 Μάρτη έχουν τη βάση τους σε αυτή τη διάλυση που έχουν επιβάλει οι συνδικαλιστικές ηγεσίες αλλά και μπροστά στο συνολικό μούδιασμα -τρόμου θα λέγαμε- που έχει ο εργαζόμενος λαός.
Παρόλα αυτά, το καλοκαίρι που έρχεται είναι πιθανό να μην είναι ένα καλοκαίρι σαν τα άλλα για τους εκπαιδευτικούς. Οι νέες μειώσεις μισθών, η αύξηση στο ωράριο, η εφαρμογή της αξιολόγησης αλλά και η πιθανή κλήση σε «επιμορφώσεις» μέσα στο καλοκαίρι (!) θα οξύνει την οργή και την αγανάκτηση που πιθανόν θα ψάξει τρόπους να εκφραστεί. Το σίγουρο είναι ότι οι εκπαιδευτικοί θα «μιλήσουν». Αργά ή γρήγορα θα «μιλήσουν». Απλώς η ουσιαστική διάλυση του κινήματος κάνει δύσκολη την ακριβή πρόβλεψη και το σχεδιασμό.
Οι δυνάμεις που αναφέρονται στο κίνημα πρέπει να αντιμετωπίσουν τους επόμενους δύο μήνες όχι με την κλασσική ψυχολογία («δε γίνεται τίποτα αυτή την περίοδο, έρχονται εξετάσεις – καλοκαίρι») αλλά ακριβώς με πρόθεση να ξεδιπλωθούν αντιστάσεις ενάντια σε αυτές τις αντιδραστικές αναπροσαρμογές.